„Oddziały Samoobrony Obywatelskiej” (OGSB) — kanał na Telegramie i czat o tej samej nazwie, które powstały we wrześniu 2020 roku.
1 lipca 2021 roku Dzmitry Sasnouski powiedział żonie, że wyjeżdża w sprawach służbowych i być może nie wróci na noc. Nie wzbudziło to podejrzeń, ponieważ małżonkowie mają daczę pod Lidą, gdzie Dzmitry lubił spędzać czas i wykonywać prace gospodarskie. Niestety, Dzima już nie wrócił do domu…
2 lipca Oksana, żona Dzmitrego, spokojnie przyjmowała klientkę w domu, gdy nagle jej pracę przerwało trzech funkcjonariuszy KGB, którzy weszli do mieszkania bez zaproszenia, nie dzwoniąc ani nie pukając do drzwi. Poinformowali, że Dzmitry Sasnouski został zatrzymany pod zarzutem dokonania aktu terroryzmu i że teraz zostanie przeprowadzone przeszukanie w obecności dwóch świadków, których funkcjonariusze KGB przywieźli ze sobą. Na próby dowiedzenia się, co się dzieje, była tylko jedna odpowiedź: „Nie wolno”. Jedyne, co powiedziano żonie Dzmitrego, to żeby spakowała najpotrzebniejsze rzeczy do przekazania do aresztu śledczego (SIZO). Wszystkich dalszych informacji krewni Dzimy mogli się dowiedzieć wyłącznie z reportażu w państwowej telewizji.
W telewizji podano, że 2 lipca, na uroczystym zgromadzeniu z okazji Dnia Niepodległości, Alaksandr Łukaszenka złożył szereg oświadczeń.
– Dziś ujawniono utworzone „uśpione” komórki terrorystyczne, tak zwane oddziały samoobrony. Celem tych komórek jest siłowa zmiana władzy w dniu X. Oni sami jeszcze nie wiedzą, co to za dzień X: trzeba do niego doprowadzić nasz naród, jak uważają, nasze państwo — powiedział w przemówieniu Alaksandr Łukaszenka, jak podaje BiełTA.
Według Łukaszenki „oddziały samoobrony” próbowały wysadzić węzeł łączności Marynarki Wojennej Rosji w Wilejce. Jak powiedział, niedawno w mediach dyskutowano o pewnym incydencie w tym rejonie, jednak nie stało się jasne, co właściwie się wydarzyło. Według Łukaszenki opowiedział on o tym zdarzeniu w rozmowie telefonicznej z Władimirem Putinem.
– Bardzo poważnie omówiliśmy również ten problem. Wynik tej rozmowy rozumiecie. Wszyscy uczestnicy zamachu terrorystycznego, w tym ci, którzy go przeprowadzali i organizowali, w ciągu dwóch dób zostali odnalezieni i aresztowani.
Łukaszenka wymienił nazwiska zatrzymanych: Hulewicz, Aszurak, Hłotau, Haspadarau. Chcieli uciec na Ukrainę i do Litwy, ale próby się nie powiodły.
Zatrzymani w ramach „sprawy OGSB”, z wyjątkiem Haspadaraua, o którym prawie nie ma informacji
Hulewicz Wadzim Mikałajewicz. Sądząc po filmie ONT, jest to uczestnik czatu „OGSB”, rzekomo zatrzymany przez funkcjonariuszy KGB podczas próby podłożenia materiałów wybuchowych na węźle łączności radiowej w rejonie wilejskim (43. węzeł łączności Marynarki Wojennej Rosji, jeden z dwóch rosyjskich obiektów wojskowych na Białorusi). W wywiadzie dla „Naszej Niwy” matka Wadzima Hulewicza opowiadała, że pracuje on jako programista, interesuje się muzyką i pisze piosenki. W 2020 roku był dwukrotnie zatrzymywany: 9 sierpnia (wypuszczono go po kilku dniach) i w październiku – za rozklejanie naklejek. Według matki Wadzima zatrzymano w pobliżu granicy z Ukrainą.
W filmie twierdzono, że zatrzymanym przez KGB wspólnikiem Hulewicza podczas próby wysadzenia stacji pod Wilejką był kolejny figurant listy KGB - Hłotau Alaksiej Uładzimirawicz. W filmie twierdzono, że do obowiązków Hłotaua należało również przekazanie pistoletu do napadu na pracownika telewizji STW Ryhora Azaronka - broń skonfiskowano podczas zatrzymania. Krewni Hłotaua opowiadali, że zatrzymano go, gdy jechał do pracy. Alaksiej Hłotau ma 43 lata i mieszka w agromiasteczku Kommunar w rejonie budzko-koszelewskim obwodu homelskiego – ustalili dziennikarze „Naszej Niwy”. Mężczyzna był żonaty. Z pierwszego małżeństwa ma dwóch synów, ale z żoną dawno się rozwiódł, pisze „Nasza Niwa”. Matka Alaksieja odmówiła rozmowy z dziennikarzami. Powiedziała tylko, że syna zatrzymano, gdy jechał do pracy. Jego była żona również powstrzymała się od komentarzy.
Fragmenty zatrzymań figurantów „sprawy OGSB” z prorządowych kanałów
Aszurak Kirył Ramanawicz. Jego nazwisko również pojawiło się w filmie ONT, jednak o tym człowieku wiadomo niewiele. Telewizja twierdziła, że Aszurak był wśród pierwotnych wykonawców zadania wysadzenia obiektu w Wilejce, jednak ostatecznie zrezygnował z udziału i jedynie pomógł rozpoznać teren. Alaksandr Łukaszenka wymieniał Aszuraka wśród osób, które rzekomo chciały uciec na Ukrainę i do Litwy, ale zostały zatrzymane przez grupę KGB „Alfa”. Wcześniej Kirył został zatrzymany 9 sierpnia 2020 roku i udzielił wywiadu „Imionom”.
Osoby zaangażowane w zatrzymanie figurantów „sprawy OGSB”
Na zgromadzeniu Alaksandr Łukaszenka oświadczył również, że całkiem niedawno próbowano zniszczyć dużą ilość sprzętu do pozyskiwania drewna w nadleśnictwach.
– Nazwisko wykonawczyni, która sama się zgłosiła, N. Matwiejewa. Przechwycona przez grupę „Alfa”, aresztowana i składa zeznania. Wkrótce zapoznamy was z nimi — obiecał. — Jaki cel? Podpalić w nocy kolumnę samochodów, wrzucić to do internetu i pokazać: patrzcie, żyjemy, walczymy i obalimy ten reżim. To było 8 czerwca — jej zatrzymanie. Zamach się nie powiódł.
Nagranie podpalenia miało zostać opublikowane na kanale OGSB. Zatrzymano ją już 8 czerwca 2021 roku z przygotowanymi koktajlami Mołotowa — państwowa telewizja twierdzi, że to również była część operacji służb specjalnych, a Matwiejewej pod przykrywką pomocnika towarzyszył funkcjonariusz operacyjny KGB. Sądząc po filmie ONT, ten sam funkcjonariusz uczestniczył potem w „zamachu” na Azaronka.
ONT upiera się, że Matwiejewa sama wyszła z inicjatywą podpalenia, a twórca czatu OGSB Dis Hoffman niechętnie się zgodził. Powiedziała o tym po aresztowaniu przed kamerą państwowej telewizji:
Dis najpierw zaakceptował temat, a potem go odrzucił, powiedział, że to nieciekawe, że to nie narobi hałasu. Dzwoniliśmy do siebie, były długie spory. [cięcie montażowe] Dis bardzo mało mną kierował, w zasadzie powierzył mi opracowanie operacji.
Zeznania Natalli Matwiejewej na prorządowym nagraniu
Podstawą do wpisania Dzmitrego Sasnouskiego na listę terrorystów była cz. 1 art. 14 (Usiłowanie popełnienia przestępstwa) i cz. 1 art. 359 (Akt terroryzmu wobec osoby pełniącej funkcję państwową lub publiczną) Kodeksu karnego. ONT nazywała Sasnouskiego wykonawcą tego samego napadu na Ryhora Azaronka, do którego Hłotau miał przekazać pistolet. W filmie znalazły się nawet ujęcia napadu, jednak Sasnouski jest na nich nieuzbrojony, a napadu na Azaronka dokonuje człowiek, który, jak się okazało, był funkcjonariuszem resortów siłowych. Wiadomo, że Sasnouski mieszka w Lidzie, gdzie pracował jako taksówkarz. Zatrzymano go w sierpniu 2020 r. w przededniu wyborów. Podejrzewano, że rozklejał ulotki, ale potem wypuszczono go bez kary.
„I jeszcze jedno usiłowanie przestępstwa, które może przerazić (przynajmniej całą tę salę): próba zabójstwa naszego dziennikarza Ryhora Azaronka. Stało się to zeszłej nocy: 1 lipca. Cel (cytuję) – unieruchomić, pojmać, wrzucić do bagażnika. Wywieźć do lasu w najbardziej odludne miejsce, obciąć język. Wziąć nożyczki, żeby sam to zrobił. Jeśli nie zrobi tego sam – ten, kto został wynajęty za dziesięć tysięcy dolarów (pieniądze zostały przelane), miał przeprowadzić tę operację, nagrać ją kamerą i wrzucić do internetu” – opowiedział Alaksandr Łukaszenka.
Łukaszenka mówi, że napad miał miejsce w nocy, podczas gdy „nagranie operacyjne” zostało wykonane za dnia.
Zrzut ekranu z prorządowego nagrania po zatrzymaniu
Według reportażu po Dzmitrego przyjechał jego wspólnik, który okazał się podstawionym funkcjonariuszem KGB. Według żony Dzmitry odjechał własnym samochodem, który następnie został skonfiskowany i w którym znajdowały się zarówno rzeczy samego Dzmitrego, jak i rzeczy jego żony. Po kilku miesiącach udało się doprowadzić do zwrotu samochodu. Oksana zauważyła również, że na ich daczy zostały te ubrania, w których Dzmitry wyjechał z domu 01.07.2021. To znaczy, że nikt po niego nie przyjeżdżał – Dzmitry wyruszył w swoich sprawach samodzielnie i zdążył nawet odwiedzić swoją ukochaną daczę. Jak przebiegało jego zatrzymanie, kiedy i jak do niego doszło – można się tylko domyślać. Warto też zaznaczyć, że dacza znajduje się 70 km od Lidy, za miastem Iwie, raczej jako chutor w lesie, bez żadnych sąsiadów w okolicy. W reportażu wspomina się o miejscu pod Wołożynem, dokąd Dzmitry rzekomo stale jeździł, by prowadzić aktywną działalność spiskową. Dlaczego pojawia się to mityczne miejsce, Oksana zupełnie nie ma pojęcia.
Mimo to na nagraniu widać pewien samochód, którym Dzmitry i jego wspólnik jechali do Mińska, by dokonać napadu na Azaronka.
Zrzuty ekranu z prorządowego nagrania przygotowań do napadu na Azaronka
W samochodzie zamontowano kamerę, która rejestrowała twarz wyłącznie Dzmitrego. Jego wspólnik, czyli funkcjonariusz KGB, miał przy sobie pistolet i, sądząc po wydarzeniach na nagraniu, to właśnie on napadł na dziennikarza, podczas gdy Dzmitry Sasnouski nie zdążył nawet nikogo dotknąć, gdy rzucili się na niego inni funkcjonariusze operacyjni.
Zrzut ekranu z prorządowego nagrania: funkcjonariusz KGB z pistoletem idzie dokonać napadu
Działania podczas napadu na Azaronka
Funkcjonariusze KGB powalają Dzmitrego i rzucają się na niego całą grupą
Funkcjonariusz KGB, który brał udział w prowokacji
Wszyscy zatrzymani składają zeznania przed kamerą w obecności swoich adwokatów, w tym Dzmitry. Obok znajduje się adwokat Pabiareżniuk Jauhien Alaksiejewicz, którego wyznaczono jako dyżurnego w dniu zatrzymania.
Zrzut ekranu z prorządowego nagrania
Adwokat Pabiareżniuk wywierał presję na Dzmitrego i na wszelkie sposoby namawiał go, by wziął na siebie całą winę, napisał szczere przyznanie się do winy i współpracował ze śledztwem. Co więcej, w pierwszym miesiącu po zatrzymaniu Dzmitry pozostawał zupełnie bez jedzenia i podstawowych środków higieny. Miesiąc bez możliwości umycia się, umycia zębów i zmiany bielizny, podczas gdy krewni regularnie organizowali paczki i przelewali pieniądze. Pabiareżniuk z kolei kłamał, że Dzmitry ma wszystko i czuje się świetnie. Możliwe, że adwokaci pozostałych figurantów tej historii są takimi samymi dyżurnymi, którzy naciskają na swoich klientów i służą śledztwu.
Na opublikowanych nagraniach zachowanie Dzmitrego wydaje się krewnym dziwne. Zauważają, że jest bardzo zdenerwowany, z trudem mówi, myli słowa i zdania. Widzą, że znajduje się w ogromnym napięciu emocjonalnym. Przypomnijmy, że w pierwszym miesiącu pobytu w areszcie śledczym KGB stworzono Dzmitremu nieznośne warunki.
Oksana Sasnouska zaznacza, że śledczy za każdym razem się zmieniają i niestety więcej nazwisk nie jest znanych. Prawdziwi adwokaci – Halina Walancinauna Azolina i Uładzimir Alaksandrawicz Staszkiewicz – nie dzielą się szczegółami śledztwa. Wiadomo, że obecnie Dzmitremu Sasnouskiemu stawia się zarzuty w 4 sprawach.
Sam Dzmitry wielokrotnie wspominał w listach do żony, że rzeczywiście wszedł w drogę temu systemowi i że ona nawet nie może sobie wyobrazić, kto jest w to zamieszany i kto jest winny. Możliwe, że Dzmitry sugeruje zdradę właśnie ze strony bliskich osób. Warto zaznaczyć, że w sprawę może być zamieszana kuzynka Oksany – Dziana Kasztanawa, która zajmuje stanowisko w Bobrujskim Komitecie Rejonowym. Co więcej, Kasztanawa jest aktywną członkinią BRSM i popiera reżim, regularnie uczestniczy w akcjach propagandowych i zebraniach reżimowych pieczeniarzy. Krewni wspominają, że w pewnym momencie Dziana bardzo natarczywie dzwoniła i proponowała spotkanie, wpraszała się w gości, czego wcześniej u niej nie zauważano. Po zatrzymaniu Dzmitrego zniknęła i zapomniała o swoich uczuciach rodzinnych. Nie okazuje żadnego wsparcia ani pomocy. Poza tym Dziana pozostaje w bliskich kontaktach z niegdyś najlepszym przyjacielem Dzmitrego – Jauhienem Tarasiewiczem. W pewnym momencie Dzmitry i Jauhien przestali się kontaktować, Tarasiewicz nie wsparł swojego przyjaciela.
Przedstawienie Dzianisa Hofmana przez media państwowe
Ponadto w prorządowym filmie występuje postać Dzianisa Hofmana. Najwyraźniej rzeczywiście istniała jakaś postać o nicku „Dis”, która administrowała kanałem OGSB. Według relacji użytkowników nie wydawał on żadnych bezpośrednich poleceń, raczej mianował administratorami innych użytkowników innych kanałów na Telegramie. Nikt nie widział go osobiście. W mediach społecznościowych istnieje około 8 stron z różnymi danymi osobowymi użytkowników i zdjęciami „Disa” jako właściciela stron. Czy ten człowiek jest prawdziwy, czy nie – nie wiadomo. Po wszystkich operacjach specjalnych kanał OGSB przestał być aktywny.
Kto jeszcze został zatrzymany w ramach „sprawy OGSB”?
Gdzie przebywają Astroucau i Nazaruk – nie wiadomo. Jahor Dudnikau został skazany na 11 lat pozbawienia wolności, w filmie nazwano go moderatorem OGSB.
Figurantem „sprawy OGSB” jest również Juraś Ziankowicz, który został aresztowany 12 kwietnia 2021 roku. Oskarżono go o spisek w celu przejęcia władzy. Tego samego dnia zatrzymano Alaksandra Fiadutę, a dzień później Ryhora Kastusioua.